KOLEJ TRANSMONGOLSKA

Kolej Transmongolska (ros. Mongolskaja żeljeznaja daraga) - linia kolejowa łącząca Ułan Ude (rosyjska stacja kolei transsyberyjskiej) z chińskim Jining. Przebiega przez Mongolię, w tym jej stolicę Ułan Bator, w której znajduje się najważniejsza stacja linii. Jest najkrótszą trasą kolejową łączącą Moskwę z Pekinem. Prowadzi ona przez Rosję, Mongolię i Chiny. Inne ważne przystanki w Mongolii to: Suche Bator, Darchan, Czojr, Sajnszand, Dzamyn Üüd, ważne sa także stacje Erenhot (stacja graniczna w Chinach) i Nauszki (stacja graniczna w Rosji). Linia została wybudowana w latach 1949 - 1961. W Mongolii i w Rosji jest w większości jednotorowa, a w Chinach dwutorowa. W 1965 Chiny przebudowały swój odcinek do rozstawu szyn 1435 mm, co w połączeniu z ograniczeniem handlu między Chinami a Mongolią i ZSRR związanym z kryzysem politycznym trwającym od 1960 doprowadziło do długotrwałej (lata 60, 70 i 80. XX wieku) utraty znaczenia tej linii dla ruchu tranzytowego (głównie między Rosją a Chinami).

Historia
Rozwój kolei w Mongolii zaczął się dość późno. Przed wybudowaniem kolei transmongolskiej istniała linia Ułan Bator - Nalajch (otwarta 11 lipca 1938), która łączy stolicę kraju z kopalniami węgla kamiennego w Nalaikh.
Budowa kolei transmongolskiej rozpoczęła się w 1949, a koniec budowy linii, oraz jej odgałęzień, przypadł na 1961.

1949 - podpisanie umowy między rządami Mongolii i ZSRR w sprawie utworzenia spółki akcyjnej "Ułan Bator Kolej"
1949 - przejazd pierwszego pociągu
1950 - linia osiąga Ułan Bator od strony północnej
1952 - podpisanie trójstronnego porozumienia między rządami Mongolii, ZSRR i Chin, mającego na celu uruchomienie bezpośredniego połączenia kolejowego między ZSRR a Chinami przez Mongolie.
1955 - osiągnięcie granicy mongolsko-chińskiej
1956 - otwarcie bezpośrednich połączeń kolejowych między ZSRR a Chinami przez Mongolię
1956 - otwarcie linii kolejowej Bajantumen (do miasta Czojbalsan) w północno-wschodniej części Mongolii, nie wchodzącej w skład kolei transmongolskiej.
1958 - publikacja pierwszego wydania gazety kolejowej
1975 - pierwszy pociąg pasażerski relacji Ułan Bator - Moskwa
 
 Kolej transmongolska po przemianach
(fot. Kolej Transmongolska na Pustyni Gobi)

Mongolski operator kolejowy Mongolyn Tömör Dzam obsługuje 80% wszystkich przewozów towarowych i 30% przewozów pasażerskich w Mongolii.
W następstwie zmiany ustroju państwa w 1990 ruch pociągów został zmniejszony o połowę, ale w 2005 powrócił do poprzedniego stanu.
Liczby pasażerów osiągnęła stary poziom w 2001 (4,1 milionów pasażerów).
Dużym problemem jest różnica między rozstawami szyn pomiędzy Mongolią a Chinami.
Z tego powodu wagony muszą zmienić rozstaw kół na granicy.
Każdy pociąg musi być zniesiony z torów na specjalne wózki. Cała operacja, w połączeniu z kontrolą paszportów i kontrolą celną, może potrwać kilka godzin.